jurajskie.strony.pl >> MIEJSCOWOŚCI >> Złoty Potok

ZŁOTY POTOK - koło Janowa.

Na skróty:
| Historia Złotego Potoku i okolic | Ciekawe Miejsca | Szlaki turystyczne |
| Jaskinie | Mapa okolic |

ostatnia aktualizacja: 24 czerwca 2004

PODSTAWOWE DANE

Położenie: Województwo Śląskie, Powiat Częstochowski, Gmina Janów.
Odległości od: Janów [1,5 km - 1 minuta*]; Olsztyna [17 km - 15 minut*]; Mirów (Bobolice) [20 km - 20 minut*]; Częstochowa [30 km - 25 minut*]; Myszków [19 km - 20 minut*]; Katowice [62 km - 50 minut*]; Kraków [104 km - 90 minut*]; Gdańsk [503 km*]. (* orientacyjny czas jazdy samochodem)
Dojazd i komunikacja: Najszybciej własnym samochodem trasa Częstochowa - Kielce [droga nr 76], lub drogą Żarki - Janów [droga nr 793]. Autobusem PKS do Złotego Potoku lub Janowa (połączenia z Częstochową, Olsztynem, Myszkowem, Szczekocinami, Żarkami i innymi). Do najbliższego dworca PKP Julianka 7 km (80 minut pieszo) szosą 793 na północ (przez Janów).
Jeżeli Złoty Potok jest naszą miejscowością docelową, to żeby się z niego wydostać należy skorzystać z usług PKS. [rozkład PKS - Złoty Potok]; [rozkład PKS - Janów].
Powyższe rozkłady dotyczą tylko PKS Częstochowa. Na linii Janów - Myszków kursują autobusy PKS Myszków, ale niestety nie ma ich internetowego rozkładu.
Atrakcje turystyczne: Do większych atrakcji turystycznych Złotego Potoku można zaliczyć: Dworek Krasińkich, Pałac Raczyńskich, zabytkowy kompleks parkowy, kościół Jana Chrzciciela, rezerwat Parkowe wraz z źródłami rzeki Wiercicy i malowniczymi ostańcami. Dokładniejszy opis tych osobliwości umieściłem poniżej.
Inne ważne informacje: Złoty Potok i Janów należą do tych Jurajskich miejscowości których władze zdają sobie sprawę że na turystyce można zarobić. Dzięki temu organizowane są tu liczne imprezy plenerowe takie jak: dni gminy Janów (czerwiec), Jurajskie Lato Filmowe (lipiec), Święto Pstrąga (sierpień), Jurajska Jesień Poetycka ( wrzesień) oraz szereg imprez sportowych letnich i zimowych. Na miejscu znaleźć można wiele gospodarstw agroturystycznych o których standardzie nic niestety nie mogę powiedzieć bo ich nie znam. Jest tu kilka sklepów spożywczych, barów a w pstrągarni można zakupić świeże ryby - nie tylko pstrągi.
Najwięcej połączeń autobusów PKS jest z Janowem oddalonym od Złotego Potoku kilkuminutowym spacerkiem, wygodną i bezpieczną ścieżką.

HISTORIA ZŁOTEGO POTOKU I OKOLIC

   Pierwsza wzmianka o Złotym Potoku pochodzi z 1153 roku. W XIII wieku należał do rodu Odrowążów i już wtedy istniał tu murowany kościół. W wieku XVII hetman Jan Stanisław Koniecpolski założył nieopodal miasteczko Janów, nazwane tak od jego imienia. W 1852 roku Janów wraz z przyległymi dobrami, został nabyty przez generała Wincentego Krasińskiego. W tym okresie powstał w Złotym Potoku parterowy dworek, z pięknym frontonem, który obrośnięty był dzikim winem i malowniczo położony wśród lip i dębów. W 1857 roku przebywał w Złotym Potoku - w posiadłościach swego ojca, jeden z najwybitniejszych poetów polskiego romantyzmu - Zygmunt Krasiński. Gościł tam wraz z żoną i dziećmi po powrocie z długiej podróży. Tutaj zmarła jego najmłodsza, czteroletnia córeczka Elżbietka. Pochowano ją w lewej nawie kościoła w Złotym Potoku, w kaplicy ufundowanej przez Zygmunta Krasińskiego. To dzięki swej ukochanej córce poeta na stałe związał się z Złotym Potokiem czego ślady spotkać można do dziś. Jedno ze źródeł rzeki "Wiercicy" zostało nazwane jej imieniem. W 1858 roku zmarł generał Krasiński, a w trzy miesiące później Zygmunt Krasiński, wtedy to w Złotym Potoku zamieszkała Maria z Krasińskich Raczyńska. Jej mąż hrabia Edward Aleksander Raczyński, wybudował nieopodal dworu, dotychczasowej siedziby rodu - pałac. Budowę pałacu zlecił on Zygmuntowi Hendlowi, późniejszemu budowniczemu Krakowa a w późniejszym etapie budowy, współdziałał z nim inny bardzo ceniony architekt Jan Heurich. Budowę ukończono pod koniec XIX wieku. Od 1903 roku aż do ostatnich lat przed II wojną światową, dobra złotopotodkie znajdowały się w posiadaniu. Karola Raczyńskiego, syna Marii z Krasińskich i Edwarda. W okresie tym, wokół pałacu i dworku, urządzono nowy wspaniały park, przez który przepływa rzeka Wiercica, tworząc obok rezydencji ciekawie położony staw "Irydion". Wybudowano też drogę z Janowa do Żarek oraz zadbano o zachowanie w naturalnym stanie przyrody w Dolinie Wiercicy.

Dworek rodziny Krasińskich	Aleja Klonowa - droga która doprowadza do zabytkowego parku i posiadłości Raczyńskich

   W czasie powstania styczniowego rejon Złotego Potoku i pobliskiego Janowa był terenem walk. Wtedy to ówczesny półkownik Ernroth, niemogąc odbić z rąk powstańców - Janowa, podpalił miasto i wycofał się w kierunku Złotego Potoku. Tu też dokonał bestialskich zbrodni na miejscowej ludności.
   W 1905 roku chłopi ze Złotego Potoku uczestniczyli w strajkach na terenie pobliskich kopalni rudy żelaza. Po roku 1917 w tutejszym majątku zorganizowano Radę Delegatów Robotników Rolnych i Fornali. W 1922 roku podpisano tutaj, pierwszą w folwarkach majątków obszarniczych, umowę zbiorową, o warunkach pracy i płacy robotników rolnych.    W dniach 2-3 września 1939 roku w rejonie Janowa i Złotego Potoku toczyły się krwawe walki obronne polskiej "7 Dywizji Piechoty" dowodzonej przez generała Gąsiorowskiego z uzbrojonymi oddziałami Wehrmachtu. W nocy z 3 na 4 września miejsce bitwy pod Złotym Potokiem przedstawiało straszne pobojowisko. Leżały tam setki poległych polskich żołnierzy. Zginęli niemal wszyscy dowódcy batalionów, mała garstka żołnierzy wraz ze sztabem 7 dywizji dostała się do niewoli. Nieliczni tylko wydostali się z tej tragicznej bitwy. Na miejscowym cmentarzu znajdują się groby polskich żołnierzy. W okresie okupacji hitlerowskiej rejon Złotego Potoku był miejscem koncentracji oddziałów partyzanckich, ich postojów i przemarszy. Oddziały partyzanckie przeprowadziły na terenie liczne akcje zbrojne przeciwko okupantowi. Między innymi w dniu 15 sierpnia 1944 roku oddział partyzancki pod dowództwem Stanisława Grajka (ps. "Wiktor") stoczył walkę z Niemcami. Partyzanci po przebiciu przez pierścień obrony wroga wycofali się z zagrożonego rejonu. Inna grupa bojowa dowodzona przez Jana Truszkowskiego (ps. "Kolejarz") wysadziła w pobliżu Złotego Potoku pociąg z amunicją. 11 IX 1944 r. 300-osobowy oddział partyzancki pod dowództwem majora Jana Pańkiewicza (ps. "Skała"), stoczył walkę z przeważającymi siłami wroga, zadając mu straty W ludziach (68 zabitych i 120 rannych). Oddział partyzancki ze stosunkowo małymi stratami (12 zabitych i 3 rannych) wycofał się w kierunku Krakowa.

CIEKAWE MIEJSCA

   Ciekawe miejsca i główne atrakcje turystyczne regionu Złotego Potoku przedstawia mapka po prawej stronie.

1. Zabytkowy park (38,5 ha) na terenie którego usytuowane są: Dworek Krasińkich (obecnie muzeum) i okazały lecz zniszczony Pałac Raczyńskich. W parku można spotkać wiele gatunków drzew sprowadzonych tutaj z różnych zakątków Europy. Naprzeciwko bramy wjazdowej biegnie droga zwana "Aleją Klonową" przy której znajduje się stadnina koni "Wiking".
2. Neoklasycystyczny kościół św. Jana Chrzczyciela z XV wieku z późnorenesansowym ołtarzem.
3. Grodzisko z VIII/IX w. zwane "Osiedle Wały" lub "Okopy Szwedzkie" usytuowane w skałach nad brzegiem rzeki wiercicy na przeciwko pstrągarni. Obok napotkamy skały zwane: "Z krzyżem" oraz "Z Matką Boską".
4. Źródła Zygmunta - większe, położone bliżej szosy, tłumnie odwiedzane; i Elżbiety - ciche i niewielkie, położone w lesie niedaleko zielonego szlaku. Jest to system wywierzysk (woda wypływa z 10-ciu szczelin) dający początek rzece "Wiercicy".
5. Brama Twardowskiego (przy drodze do Siedlca). Jest to obszerny otwór w formie bramy, której nazwę nadał Zygmunt Krasiński. Jest to najbardziej charakterystyczny ostaniec jurajski rezerwatu Parkowe.
6. Ostaniec skalny (przy drodze do Żarek), przedzielony pionową szczeliną. W dawnych czasach wybudowane były nad przepaścią - drewniane pomosty, zwane Diabelskimi Mostami.
7. Ruiny średniowiecznego zamku w Ostrężniku, który jest najbardziej tajemniczą warownią Jurajską. W obecnej chwili z ruin nie zostało zbyt wiele a poszukiwacze skarbów dodali swoje "pięć groszy" w dewastację. Cały teren ruin wraz z wzgórzem tworzy rezerwat "Ostrężnik" (powstały w 1960, 4,10 ha) u którego podnóża (tuż przy szosie) znajduje się okresowe wywierzysko jurajskie. Nagłe pojawienie się w nim wody ma ponoć zwiastować ważne wydarzenia dla Polski. Ostatnio było aktywne w roku 2002, natomiast w tej chwili (maj 2003) jest zupełnie suche. W rezerwacie można też znaleźć jaskinię Ostrężnicką o której więcej piszę poniżej.
8. Góry Gorzkowskie - piękny pagórkowaty teren z licznymi wysokimi wzgórzami pokrytymi ostańcami. Niektóre miejsca w tych okolicach mogą nas zadziwić swoją dzikością przyrody. W okolicznych wzgórzach można napotkać kilka ciekawych jaskiń.
9. Rezerwat "Parkowe" utworzonym w roku 1957 na powierzchni 153,22 ha, który obejmuje ochroną górną część doliny rzeki Wiercicy z jej źródłami, oraz otaczające je wzgórza, zbudowane ze skalistych wapieni górnojurajskich. Właśnie ten rezerwat obejmuje większość atrakcji przyrodniczych i turystycznych Złotego Potoku.

Pałac Raczyńskich	Staw Amerykan u podnóża hotelu Kmicic	Skała na jednym ze wzgórz Gorzkowskich.

SZLAKI TURYSTYCZNE

JASKINIE

    Oto lista ciekawszych jaskiń z okolic Złotego Potoku, Ostrężnika, Trzebniowa. Więcej na ten temat można znaleźć na Oficjalnej Polskiej Stronie "Taternictwa Jaskiniowego" przy KTJ PZA "EPIMENIDES CAVE PAGE".

© EGZOR - Arek Klecz ::: Częstochowa 2006 ::: jurajskie.strony.pl ::: JuraTrek